İşe Başlama Eğitimi Hakkında

İşe Başlama Eğitimi Hakkında

İşe Başlama Eğitimi Nedir, Kimler Bu Eğitimi Verebilir, Eğitim Süresi Asgari Ne Kadar Olmalıdır ?

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında; İşverenin yapmakla yükümlü olduğu görevler arasında çalışanlarına eğitim ve bilgi vermek, verilmesini sağlamak yer almaktadır. Özellikle işe yeni başlayan çalışanların; işyeri ortamındaki tehlike ve risk unsurlarının farkında olmamaları, kullanılan iş ekipmanları ve malzemeler hakkında yeterli bilgiye sahip olmamalarının, işletmelerde iş kazalarına sebebiyet verdiğini gözlemekteyiz. İşe Başlama Eğitimi ihmal edilmemesi gereken bir konu olup, çalışanlara verilecek İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını belirleyen;   Çalışanların İş Sağlığı Ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe 24.05.2018 tarihinde “İŞE BAŞLAMA EĞİTİMİ” ile ilgili eklenen maddeleri ve değişiklikleri aşağıda ilginize sunmak isterim.

ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİNİN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında bulunan işyerlerini, bu işyerlerinde çalışanlara eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşları kapsar. Tanımlar MADDE 4 e) (Ek:RG-24/5/2018-30430) İşe başlama eğitimi: Çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı işe, varsa kullanacağı iş ekipmanına ve işyerine özgü iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içeren konularda uygulamalı olarak verilen eğitimi, İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri (2) (Değişik:RG-24/5/2018-30430) İşveren, çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, işe başlama eğitimi almasını sağlar. Bu eğitimler işverence veya işveren tarafından görevlendirilen bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlarca verilebilir. İşe başlama eğitimleri, temel eğitimlerin gerçekleştirilmesine kadar geçen sürede çalışanın tehlike ve risklere karşı korunmasını sağlayacak nitelikte olmalı ve uygulamalı olarak verilmelidir. İşe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenir. Bu eğitimlerde geçen süreler temel eğitim sürelerinden sayılmaz. *Dip Not: İşveren veya işveren tarafından görevlendirilen bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlarca verilen İşe Başlama Eğitimlerinin de Temel Eğitimler de olduğu gibi “EĞİTİM KATILIM TUTANAĞI” ile kayıt altına alınması gerekmektedir.

Ne kadar tecrübeli olsanız da yeni bir işe başlama sürecinde adaptasyonda zorlanmalar yaşanılabiliyor. Kimseyi tanımadıkları bir ortamda işe başlamanın verdiği heyecan ve alacağı görevin sorumluluğu nedeniyle kişi üzerinde oluşturduğu sonuçlar bu kadar belirgin olabiliyor. Çalışanlar işyerine alıştığı zaman değil, işindeki sorumluluklarını yerine getirdiğine inandığı zaman yukarıdaki bahsettiğimiz kaygı ve korkularından arınır. Yani Oryantasyon eğitimi ile değil, İşe başlama eğitimi ile bu süreç aşılır.

İş sağlığı ve güvenliğinde eğitim denilince tehlike sınıflarına göre temel eğitimlerine, İşe başlama denilince de Oryantasyon eğitimine odaklanıyoruz. Bu yönetmelikleri dikkatli bir şekilde okumadığımızı ve çoğu zamanda yanlış değerlendirildiğini göstermektedir.

Oryantasyon işe başlama eğitimi midir?

Rehberlik etmek veya kılavuzluk anlamına gelen oryantasyon, işe yeni başlayan çalışanların işyerine adaptasyonunu kısa sürede sağlamak için ilk yöneticiler ve İnsan Kaynakları tarafından yapılan rehberlik hizmetidir. Buna oryantasyon eğitimi denilmektedir. Bu eğitimdeki amaç tanımdan da anlaşılabileceği gibi kurumun tarihçesi, politikaları, faaliyetleri, idari ve hukuki haklar, tanıştırılma, iletişim ağları, pozisyonlar, çalışma şekil ve usulleri, iş sağlığı ve güvenliği hususları, yönetim sistemleri vb. bir dizi salt konular yeni çalışana aktırılarak işyerine uyum sürecinin hızlandırılmasıdır.

İşbaşı eğitiminin yönetmelikteki tanımına bakacak olursak: Yönetmeliğin 4. Maddesinde “işe başlama eğitimi: Çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı işe, varsa kullanacağı iş ekipmanına ve işyerine özgü iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içeren konularda uygulamalı olarak verilen eğitimi,” olarak tariflenmiştir.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere iş verimliliğine odaklanılmıştır. Yeni işe başlayacak personelin görev tanımlarındaki sorumluluklarının teori ve uygulama olarak anlatılmasını ve gösterilmesini zorunlu kılmıştır. Bu eğitimi ise işe başlama eğitimi olarak tanımlamıştır. Yani sonuç olarak oryantasyon eğitimi, işe başlama eğitimi değildir!

İşe başlama eğitimini kim ve kaç saat vermelidir

İşe başlama eğitiminin kimler tarafından verilmesi gerektiğini de yönetmelikte açık bir şekilde ifade edilmiştir. Yönetmelikte bu konuyla ilgili madde incelendiğinde İşveren, aktif çalışmaya başlamadan önce, işe başlama eğitimi almasını, bu eğitimler işveren tarafından görevlendirilen bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlarca tarafından ve her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenmesi gerektiği yazar.

Yani İşe başlama eğitimlerinin en az iki saat olmak şartıyla işyerinde usta, amir, kıdemli çalışan, ilk yönetici, bölüm müdürü gibi bilgi sahibi ve deneyimli kişilerce verilebileceğini ifade etmiştir.

Dikkat! İşe başlamae ğitimi için; İş Güvenliği Uzmanı tarafından verilebilir veya vermeli şeklinde belirtilmiyor. Hukuki veya İdari sorumluluğu yoktur. Sadece İş güvenliği uzmanlarının, yeni personellerin işe başlama eğitimlerinin aldırılması için işverenleri uyarma veya bilgilendirme yükümlülüğü vardır. Buna karşın iş güvenliği uzmanlarının işe başlama eğitimlerinin planlanması, düzenlemesi, işe başlama eğitimlerinin verilmesi ve belgelendirilmesinde her hangi bir sorumluluğu olmadığı gayet açık bir şekilde anlaşılmaktadır.

İşe başlama eğitimi içeriği nasıl olmalıdır?

İşe başlama eğitimi, yeni personelin aktif bir şekilde işe başlamadan önce belirlenen ilgili birim yöneticileri veya bilgi sahibi kişiler tarafından gerçekleştirilir.

İşe başlama eğitiminde personele kendisinin çalışma yeri, bizzat kendisinin iş göreceği faaliyetlerinde uyacağı prosedürler, süreçler, listeler, talimatlar, formlar ve kullanacağı ekipman ve makineler öncelikle tanıtılarak özellikleri anlatılmalıdır.

İş sağlığı ve güvenliği bakımından riskler izah edilmelidir. Tabii bahsedilen liste, form, talimatlara nasıl uyulacağını, makineleri nasıl kullanacağı uygulamalı olarak gösterilmelidir. Gösterildikten sonra işi kendi başına yapabileceği kanaat getirildiğinde birim yöneticisi tarafından belirli süre (kurumun belirlediği) izlendikten sonra İş Başı Eğitimi Değerlendirme kaydı ile uygunluk verilerek işbaşı eğim süreci tamamlanmış olur.

İşe başlama eğitimi cezai yaptırımı

İşveren tarafından işe başlama eğitimi verilmemesi, 6331 sayılı İş sağlığı ve güvenliği kanunu, 17. Madde (çalışanların eğitimi) gereğince her yıl güncellenen idari cezai işlem listesinde belirtilen para cezaları, her bir aykırılık durumunda çalışan başı olacak şekilde belirtilmiştir.

İşe başlama eğitimlerinin düzenlenmesinde, belgelendirilmesinde İş güvenliği uzmanına dair sorumluluk olmadığı gibi hukuki bir geçerliliği yoktur. Aksi takdirde eğitimler düzenlense de geçersiz olmakla birlikte cezai yaptırım yine uygulanacaktır.

Sonuç olarak, İşe başlama eğitimi konusunun “İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” kapsamında tanımlanarak açıklanması temel karışıklığı doğurmuştur. İş Sağlığı ve Güvenliği ibaresinin her geçtiği hususlarda İş Güvenliği Uzmanlarının ve hekimlerinin veya OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) uhdesinde yapılacak çalışmalarmış gibi değerlendirilmesi yanlış olmakla birlikte, hukuki yaptırımlarının bir işveren için çok daha ağır olduğu gerçeğini hiçbir zaman unutmamalıyız.